Voor het eerst zijn er meer vacatures dan werklozen
Het herstel van de economie heeft de spanning op de arbeidsmarkt tot een recordhoogte gestuwd. Tegenover honderd werkzoekenden staan volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek nu 106 vacatures. Dat is voor het eerst sinds het statistiekbureau begon met meten. De toenemende krapte is met name het gevolg van de toename van het aantal vacatures met 82 duizend. Eind juni stonden daardoor 327 duizend vacatures open, vooral in de handel, zakelijke dienstverlening en zorg.
De afgelopen weken luidden ondernemers al de noodklok over steeds nijpendere personeelstekorten. Horeca-uitbaters die eindelijk de deuren mochten heropenen, moesten die weer sluiten omdat er niemand was om bier te tappen. Bij ProRail vielen treinverbindingen uit vanwege één zieke werknemer. Netbeheerders waarschuwden maandag dat de energietransitie in het gedrang komt door het tekort aan technisch personeel.
De spanning op de arbeidsmarkt is daarmee terug van nooit helemaal weggeweest. Onder invloed van de vergrijzing neemt die al jaren toe. Er gaan steeds meer werkenden met pensioen dan er jonge werknemers bijkomen. Volgens cijfers van demografisch instituut Nidi zijn in 2050 per 80-plusser zelfs drie keer zo weinig werkenden.
Volgens hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen kan dat op korte termijn de economische groei afremmen. Als de kroeg straks structureel drie dagen in de week dicht moet vanwege het tekort aan barkeepers, bijvoorbeeld.
Op de langere termijn zijn de gevolgen nog ingrijpender, zegt Wilthagen. ‘Iedereen gaat het voelen. Of je nu een patiënt in het ziekenhuis bent of een kind op school hebt. We zullen overal aanlopen tegen een ‘nee’ of ‘u moet geduld hebben’. Krapte is ook een crisis.’
Coronasteun
Dat het probleem de afgelopen maanden naar de achtergrond verdween, is het gevolg van de coronacrisis. In sectoren als de zorg bleef het personeelstekort weliswaar onverminderd groot, maar in branches die op slot moesten, werd dat tijdelijk onderdrukt. ‘Nu de economie een boost krijgt en we meer uitgeven aan trouwerijen, vakanties en horeca, loopt het tekort in volle vaart op.’
Dat wordt nog verder versterkt doordat werknemers uit getroffen sectoren de afgelopen maanden aan de slag zijn gegaan in nieuwe beroepsgroepen. Sommigen trokken zich terug van de arbeidsmarkt. Bovendien zitten nog altijd tienduizenden werkenden op de bank met de loonsubsidie (NOW) van de overheid.
Als de miljardensteun van het kabinet in september stopt en ‘zombiebedrijven’ alsnog omvallen, zullen sommige tekorten zich mogelijk zelf oplossen. De lichttechnicus kan immers makkelijk doorstromen naar de installatiebranche. Maar daarmee is het structurele onderliggende probleem niet verholpen, denkt Wilthagen.
Volgens hem zou meer geïnvesteerd kunnen worden in de relatief grote arbeidsreserve die Nederland heeft. De cijfers van het CBS laten namelijk ook zien dat de mogelijkheden om personeel te werven niet zijn uitgeput. Nog altijd is er een ‘onbenut arbeidspotentieel’ van een miljoen. Dit zijn mensen die wel meer willen werken, maar dit niet doen. Het gaat dan bijvoorbeeld om om arbeidsongeschikten, deeltijdwerkers en langdurig werklozen.
De toenemende krapte op de arbeidsmarkt levert voor de werkenden overigens ook een voordeeltje op. Werkgeversorganisatie AWVN meldde vorig week dat de cao-lonen mede onder invloed daarvan weer in de lift zitten. In juli gingen de lonen met gemiddeld 2,3 procent omhoog.
Bronvermelding: De Volkskrant - Marieke de Ruiter
